هزینه‌های مشاعات؛ بر عهده مالک است یا مستاجر؟

موتور آسانسور خراب می‌شود، ایزوگام پشت‌بام نشتی می‌دهد یا لامپ‌های راهرو سوخته‌اند؛ اولین سوالی که در گروه واتساپ ساختمان یا روبروی مدیر مجتمع مطرح می‌شود این است: «پولش را منِ مستاجر باید بدهم یا صاحب‌خانه؟»

قانون روابط موجر و مستاجر (و همچنین قانون مدنی) مرز بسیار شفافی برای این هزینه‌ها رسم کرده است که به دو دسته «هزینه‌های جاری» و «هزینه‌های اساسی» تقسیم می‌شوند. بیایید یک بار برای همیشه این مرز را مشخص کنیم.

۱. هزینه‌های جاری و مصرفی (بر عهده مستاجر)

مستاجر کسی است که از منافع و امکانات ملک استفاده می‌کند؛ بنابراین هر هزینه‌ای که بابت «استفاده روزمره» و «استهلاک کوتاه‌مدت» ایجاد شود، مستقیماً بر عهده مستاجر است. مهم‌ترین این هزینه‌ها عبارتند از:

• شارژ ماهانه ساختمان: شامل هزینه نظافت، سرایدار، برق و آب مشاع.
• سرویس‌های دوره‌ای: هزینه سرویس ماهانه آسانسور، روغن‌کاری درب پارکینگ و تنظیم دوره‌ای موتورخانه.
• تعویض اقلام مصرفی: تعویض لامپ‌های سوخته راهرو، خرید مواد شوینده.
• هزینه قبوض: پرداخت قبوض مصرفی واحد مگر اینکه توافق دیگری شده باشد.

۲. هزینه‌های اساسی و عمرانی (بر عهده مالک)

هزینه‌های اساسی، هزینه‌هایی هستند که باعث «حفظ اصل بنا» یا «افزایش عمر ملک» می‌شوند. پرداخت آن قانوناً بر عهده مالک است:

• تعمیرات اساسی آسانسور: سوختن موتور, تعویض کابین، پاره شدن سیم‌بکسل.
• مشکلات زیربنایی: ترکیدگی لوله‌های توکار، خرابی پمپ آب.
• نمای بیرونی و سقف: هزینه ایزوگام، نقاشی ساختمان و نصب دوربین.

۳. اگر مستاجر هزینه اساسی را پرداخت کند چه می‌شود؟

اگر مستاجر با اطلاع و اجازه مالک این هزینه را از جیب خود پرداخت کند، می‌تواند رسید آن را نگه داشته و مبلغ را از اجاره‌بهای ماه بعد کسر کند یا در زمان تخلیه دریافت نماید.

خلاصه: فرمول تشخیص هزینه‌ها

اگر هنوز شک دارید، این سوال را از خود بپرسید: «آیا این تعمیر باعث می‌شود ارزش ملک بالا برود؟» اگر پاسخ بله است، هزینه با مالک است. اگر صرفاً برای گذران امور روزمره است، هزینه با مستاجر است.

شفافیت در قرارداد و استفاده از سامانه‌های هوشمند، کلید پایان سوءتفاهم‌های مالی است.