آیا طبقه همکف باید هزینه تعمیر آسانسور را بدهد؟

موتور آسانسور سوخته است و مدیر ساختمان فاکتور ۵۰ میلیون تومانی را بین واحدها تقسیم می‌کند. وقتی مدیر به سراغ واحد همکف (یا حتی طبقه اول) می‌رود، با این پاسخ روبرو می‌شود: «من که پله‌ها را بالا نمی‌روم و اصلاً سوار آسانسور نمی‌شوم، چرا باید پول تعمیر آن را بدهم؟»

شاید از نظر منطقِ روزمره، حق با طبقه همکف باشد؛ اما آیا از نظر حقوقی و قوانین آپارتمان‌نشینی هم حق با اوست؟ بیایید پرونده این اختلاف قدیمی را یک بار برای همیشه ببندیم.

۱. آسانسور؛ قلب تپنده مشاعات

طبق ماده ۴ قانون تملک آپارتمان‌ها، قسمت‌هایی از ساختمان که استفاده از آن‌ها به طور انحصاری به یک واحد خاص تعلق ندارد، «مشاعات» (قسمت‌های مشترک) نامیده می‌شوند. آسانسور، راه‌پله، پشت‌بام و حیاط، همگی جزو مشاعات هستند.

قانون صراحتاً می‌گوید: «پرداخت هزینه‌های مشترک اعم از اینکه ملک مورد استفاده قرار گیرد یا نگیرد، الزامی است.» بنابراین، مالک طبقه همکف به همان اندازه در مالکیت آسانسور (به عنوان بخشی از ارزش کلی ملک) شریک است که مالک پنت‌هاوس در طبقه دهم شریک است.

۲. تفکیک تعمیرات اساسی از هزینه‌های مصرفی

مراجع قضایی و عرف مدیریت ساختمان، هزینه‌های آسانسور را به دو دسته تقسیم می‌کنند:

۳. استثنای طلایی: توافق در مجمع عمومی

قانون تملک آپارتمان‌ها یک قانون «تکمیلی» است. یعنی مالکین می‌توانند با توافق یکدیگر، برخلاف پیش‌فرض قانون تصمیم بگیرند.

اگر مالکین در جلسه مجمع عمومی ساختمان با اکثریت آرا تصویب کنند که «طبقه همکف از پرداخت هزینه برق و سرویس ماهانه آسانسور معاف است»، این توافق کاملاً قانونی و لازم‌الاجرا خواهد بود. اما دقت کنید که این معافیت فقط برای هزینه‌های جاری عاقلانه است و طبقه همکف هرگز نباید از هزینه‌های عمرانی (مثل تعویض موتور) معاف شود، زیرا آسانسور روی قیمت فروش واحد او نیز تأثیر می‌گذارد.

۴. استفاده طبقه همکف از پشت‌بام و پارکینگ

یک استدلال بسیار قوی برای اقناع طبقه همکف این است: آیا ساکنین طبقه همکف برای سرکشی به کولر آبی خود به پشت‌بام نمی‌روند؟ آیا برای رفتن به پارکینگ در طبقه منفی یک (-1) از آسانسور استفاده نمی‌کنند؟

در اکثر مجتمع‌های امروزی، آسانسور به پارکینگ، انباری و پشت‌بام متصل است و طبقه همکف نیز به ناچار از آن استفاده می‌کند. همین موضوع دلیل محکمی برای رد کردن ادعای «عدم استفاده» است.

آگاهی از قانون و ثبت توافقات در اساسنامه، بهانه‌تراشی‌ها را به پایان رسانده و آرامش را به ساختمان بازمی‌گرداند.